श्रीमतीको ‘कच–कच’ भित्र लुकेको पीडा

श्रीमती कच–कच गर्दिन, ऊ धेरै पटक नसुनेपछि बोल्न बाध्य हुन्छे…
प्रायः सम्बन्धमा श्रीमानका केही व्यवहारले श्रीमतीलाई बाहिरबाट होइन, भित्रभित्रै तोडिरहेको हुन्छ।
हरेक दिन केही न केही सहिरहेकी हुन्छे।
कतिपटक आफ्नै मन मार्छे।
कतिपटक आफ्ना रहरहरूलाई “अहिले होइन” भन्दै थन्क्याउँछे।
कतिपटक मनमा हजारौँ कुरा हुँदाहुँदै पनि चुप लाग्छे।
कतिपटक राति सिरानी भिजाउँछे, अनि बिहान आँसु पुछेर फेरि मुस्कुराउँदै उठ्छे।

घरमा कसैले सोध्दैन—
“हिजो राति किन रोएकी थियौ?”
किनकि बिहान ऊ सामान्य देखिन्छे।
उसले बच्चालाई खाना खुवाउँछे।
घर सम्हाल्छे।
श्रीमानका आवश्यकता हेर्छे।
आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्छे।
र सबैलाई लाग्छ—
“सबै ठीक छ।”

तर सबै ठीक हुँदैन।
देख्नेहरूले देख्छन् त केवल उसको कच–कच।
उसको रिस देखिन्छ।
उसको झर्को देखिन्छ।
उसको गुनासो देखिन्छ।
उसको ठूलो स्वर सुनिन्छ।
तर त्यो ठूलो स्वर आउनुअघि उसको मन कति पटक चुपचाप रोएको थियो, त्यो कसैले देख्दैन।

एउटी श्रीमती बिना कारण कच–कच गर्दिन।
उसले पहिलो पटक बोल्दा सायद सामान्य स्वरमै भनेकी थिई।
“यो कुरा मलाई मन परेन।”
तर सुन्नेले नसुनेपछि उसले फेरि भनिन्।
“मैले भनेको कुरा अलि बुझिदिनु न।”
त्यो पनि नसुनिएपछि फेरि भनिन्।
“मलाई तपाईंको व्यवहारले दुःख लाग्छ।”
तर हरेक पटक जवाफ आयो—
“तिमीलाई त सधैँ गुनासो मात्रै हुन्छ।”

त्यसपछि उसको आवाज ठूलो भयो।
र हामीले भन्यौँ—
“कति कच–कच गर्छे!”
तर कसैले सोधेन—
“उसले पहिलो पटक बोल्दा किन नसुनिएको?”
कहिलेकाहीँ श्रीमतीको रिस श्रीमानप्रतिको घृणा होइन,
श्रीमानबाट माया खोजिरहेको मनको अन्तिम आवाज हुन्छ।

उसले चाहेको ठूलो कुरा केही हुँदैन।
उसलाई महँगो गहना नचाहिन सक्छ।
ठूलो घर नचाहिन सक्छ।
हरेक हप्ता घुम्न जानुपर्छ भन्ने पनि छैन।
उसलाई त कहिलेकाहीँ केवल एउटा प्रश्न चाहिन्छ—
“तिमी आज थाक्यौ?”
कहिलेकाहीँ एउटा वाक्य—
“छोड, आज घरको काम म गर्छु।”
कहिलेकाहीँ एउटा स्पर्श—
“म छु नि।”

र कहिलेकाहीँ केही पनि होइन।
केवल उसको कुरा बीचमै नकाटी, उसको आँखामा हेरेर सुनिदिए पुग्छ।
तर जब उसको भावना बारम्बार बेवास्ता गरिन्छ, उसको कुरा बारम्बार काटिन्छ, उसको पीडालाई “सानो कुरा” भनिन्छ र हरेक विवादमा उसैलाई गलत ठहराइन्छ, तब बिस्तारै उसको मन थाक्न थाल्छ।

ऊ सोच्न थाल्छे—
“सायद मैले धेरै अपेक्षा गरेँ।”
“सायद म नै धेरै बोल्छु।”
“सायद म नै गलत छु।”
अनि यही सोच्दै–सोच्दै ऊ आफैँसँग हार्न थाल्छे।
सबैभन्दा पीडादायी कुरा के हो भने, बाहिरको मानिसले दिएको चोटभन्दा आफ्नै मानिसले दिएको उपेक्षा धेरै गहिरो हुन्छ।
किनकि बाहिरको मानिससँग हामीले केही अपेक्षा गरेका हुँदैनौँ।
तर श्रीमानसँग ?
उसले आफ्नो जीवन जोडेको हुन्छे।
आफ्नो सपना जोडेको हुन्छे।
आफ्ना बच्चाको भविष्य जोडेको हुन्छे।
आफ्नो सुख–दुःख जोडेको हुन्छे।
त्यसैले आफ्नै मानिसको एउटा बेवास्ताले पनि मनभित्र ठूलो भूकम्प ल्याउन सक्छ।

कहिलेकाहीँ श्रीमानले सोच्छ—
“मैले घर त चलाएकै छु।”
“आवश्यकता त पूरा गरेकै छु।”
“पैसा त दिएकै छु।”
“मैले के कमी गरेको छु?”
तर श्रीमतीको आवश्यकता केवल आर्थिक हुँदैन।
उसलाई खर्चका लागि पैसा चाहिन्छ, तर मनका लागि सम्मान पनि चाहिन्छ।
उसलाई घर चाहिन्छ, तर घरभित्र आफ्नोपन पनि चाहिन्छ।
उसलाई श्रीमान् चाहिन्छ, तर केवल नामको होइन—
साथ दिने श्रीमान्।
उसले खोजेको कुरा विलासिता होइन।
उसले खोजेको हो—
“मेरो भावना पनि महत्वपूर्ण छन्” भन्ने अनुभूति।

तर जब एउटी श्रीमतीले आफ्नो मनको कुरा बारम्बार सुनाउन खोज्छे र हरेक पटक उसको कुरा “कच–कच” भनेर बन्द गरिन्छ, तब एक दिन ऊ बोल्नै छोड्छे।
त्यो दिन श्रीमानलाई लाग्न सक्छ—
“अब त मेरी श्रीमती शान्त भइन्।”
तर सावधान!
हरेक शान्ति सुखको संकेत हुँदैन।
कहिलेकाहीँ त्यो शान्ति हारको संकेत हुन्छ।

हिजोसम्म “कहिले आउनुभयो?” भनेर सोध्ने महिला अब केही सोध्दिन।
पहिले ढिलो हुँदा रिसाउने महिला अब “जहिले आए पनि आउनुहोस्” भन्छे।
पहिले आफ्नो कुरा सुनाउन खोज्ने महिला अब मोबाइल हेरेर बस्छे।
पहिले भविष्यका कुरा गर्ने महिला अब केवल वर्तमानको जिम्मेवारी पूरा गर्छे।
पहिले झगडा गर्थी।
अब गर्दिन।
किन?

किनकि उसले बुझिसकेकी हुन्छे—
“मेरो कुरा सुन्ने मानिसलाई मेरो आवाज चाहिँदैन।”
त्यसपछि सम्बन्ध बाहिरबाट चलिरहेको हुन्छ, तर भित्रबाट मरेको हुन सक्छ।
एउटै घर।
एउटै कोठा।
एउटै ओछ्यान।
एउटै परिवार।
तर दुईवटा छुट्टाछुट्टै संसार।
त्यसैले श्रीमतीको मौनतालाई सधैँ “सबै ठीक भयो” भनेर नबुझौँ।
कहिलेकाहीँ धेरै बोल्ने मानिस चुप हुनु भनेको ऊ खुसी भएको होइन।
उसले आशा गर्न छोडेको हुन सक्छ।

किनकि गुनासो गर्ने मानिससँग अझै अपेक्षा हुन्छ।
माया खोज्ने मानिससँग अझै सम्बन्ध जोगाउने इच्छा हुन्छ।
तर जब मानिसले केही पनि माग्न छोड्छ, केही पनि भन्न छोड्छ, केही पनि अपेक्षा गर्न छोड्छ—त्यो अवस्था धेरै गम्भीर हुन्छ।
समाज भने सजिलै फैसला गर्छ—
“फलानाको श्रीमती त कति कच–कच गर्ने!”

तर कसैले सोध्दैन—
“ऊ कच–कच गर्ने अवस्थामा किन पुगिन्?”
कसैले सोध्दैन—
“उसको मन कति पटक दुख्यो?”
कसैले सोध्दैन—
“उसले कति पटक आफ्नो आँसु लुकाई?”
कसैले सोध्दैन—
“उसले कति पटक आफ्नै मन मारेर सम्बन्ध जोगाई?”
र सबैभन्दा ठूलो कुरा—

कसैले सोध्दैन, उसको श्रीमानले उसको कुरा अन्तिम पटक मन लगाएर कहिले सुनेको थियो?
सम्बन्धमा श्रीमान् मात्र गलत हुन्छन् भन्ने होइन।
श्रीमती पनि गलत हुन सक्छिन्।
उनको बोलीले पनि श्रीमानको मन दुख्न सक्छ।
उनको रिस पनि कहिलेकाहीँ अनुचित हुन सक्छ।
तर सम्बन्ध भनेको अदालत होइन, जहाँ एउटाले जित्नैपर्छ र अर्कोले हार्नैपर्छ।

सम्बन्ध भनेको त्यस्तो ठाउँ हो, जहाँ दुवैले आफ्नो अहंकारभन्दा एकअर्काको मनलाई ठूलो बनाउनुपर्छ।
श्रीमानले कहिलेकाहीँ आफ्नो पुरुष अहंकारलाई एकछिन छेउमा राखेर श्रीमतीको कुरा सुनिदिनुपर्छ।
र श्रीमतीले पनि आफ्नो रिसभन्दा आफ्नो भावना स्पष्टसँग भन्न सिक्नुपर्छ।
किनकि “तिमीलाई मेरो मतलब नै छैन” भन्दा,
“तपाईंले मलाई महत्व नदिँदा मलाई धेरै एक्लो महसुस हुन्छ” भन्न सकियो भने, कुरा झगडाबाट संवादतिर जान सक्छ।

अन्ततः सम्बन्ध बचाउने कुरा ठूलो होइन।
कहिलेकाहीँ एउटा सानो “माफ गर” पर्याप्त हुन्छ।
एउटा “म बुझ्छु” पर्याप्त हुन्छ।
एउटा “तिमी एक्लै छैनौ” पर्याप्त हुन्छ।
एउटा “म तिम्रो कुरा सुन्छु” पर्याप्त हुन्छ।
र कहिलेकाहीँ केवल चुपचाप उसको हात समातिदिनु पर्याप्त हुन्छ।
किनकि एउटी श्रीमतीलाई सधैँ हिरो जस्तो श्रीमान् चाहिँदैन।
उसलाई यस्तो श्रीमान् चाहिन्छ, जसको अगाडि ऊ आफ्नो कमजोरी देखाउन सकोस्।
जहाँ ऊ रोए पनि उसलाई “नाटक” नभनियोस्।
जहाँ उसले गुनासो गर्दा “कच–कच” नभनियोस्।
जहाँ उसले गल्ती गर्दा अपमान होइन, सम्झाइ होस्।
जहाँ उसले थकाइ व्यक्त गर्दा कमजोरी होइन, मानवीयता बुझियोस्।

र सबैभन्दा महत्वपूर्ण—
जहाँ उसले आफूलाई बारम्बार प्रमाणित गर्न नपरोस् कि
“म पनि माया पाउन योग्य छु।”
श्रीमान्, तपाईंले घरमा पैसा ल्याउनुभयो होला।
तर एकपटक सोच्नुहोस्—
के तपाईंले घरमा आफ्नो श्रीमतीको मन पनि सुरक्षित राख्नुभएको छ?
तपाईंले बच्चाहरूका लागि धेरै गर्नुभयो होला।
तर आफ्नी श्रीमतीका लागि अन्तिम पटक कहिले भन्नुभयो—
“तिमीले मेरो लागि धेरै गरेकी छौ।”
सायद उसले तपाईंलाई कहिल्यै ठूलो कुरा मागेकी थिइन।

सायद उसले केवल तपाईंको समय मागेकी थिई।
तपाईंको ध्यान मागेकी थिई।
तपाईंको सम्मान मागेकी थिई।
तपाईंको माया मागेकी थिई।
र यदि ती साना–साना कुराहरू पनि बारम्बार नपाइन् भने, एक दिन ऊ माग्नै छोड्छे।
त्यो दिन उसको आवाज शान्त हुनेछ।

तर उसको मन?
सायद त्यतिबेलासम्म धेरै टाढा पुगिसकेको हुनेछ।
त्यसैले अर्को पटक श्रीमती रिसाउँदा तुरुन्तै नभन्नुहोस्—
“तिमी त कति कच–कच गर्छौ!”
एकछिन रोकिएर उसको आँखामा हेर्नुहोस्।
र केवल यति सोध्नुहोस्—
“तिमीलाई आखिर के कुराले यति धेरै दुखाइरहेको छ?”
सायद उसको जवाफमा तपाईंले आफ्नो श्रीमतीको होइन,
वर्षौँदेखि चुपचाप रोइरहेको एउटा मन भेट्नुहुनेछ।
र श्रीमती…
तिमी पनि याद राख।

तिमी केवल घर चलाउने मान्छे होइनौ।
तिमी केवल श्रीमानको हेरचाह गर्ने मान्छे होइनौ।
तिमी केवल बच्चाको आमा होइनौ।
तिमी पनि एउटा मन भएको मानिस हौ।
तिमीलाई पनि माया चाहिन्छ।
सम्मान चाहिन्छ।
सुनिदिने कान चाहिन्छ।
बुझिदिने मन चाहिन्छ।
र यस्तो सम्बन्ध चाहिन्छ, जहाँ तिमीले आफ्नो पीडा लुकाएर मात्र प्रेम साबित गर्न नपरोस्।
किनकि सम्बन्धमा सधैँ सहिरहनु प्रेम होइन।
सधैँ चुप लागिरहनु पनि समझदारी होइन।
र हरेक चोटलाई “ठीकै छ” भनेर ढाकिरहनु पनि सम्बन्ध जोगाउनु होइन।

कहिलेकाहीँ सम्बन्ध जोगाउन बोल्नुपर्छ।
कहिलेकाहीँ सम्बन्ध बचाउन सुन्नुपर्छ।
कहिलेकाहीँ “म सही छु” भन्दा ठूलो कुरा हुन्छ—
“तिमी दुखेको रहेछौ, म बुझ्न चाहन्छु।”
यही एउटा वाक्यले धेरै घर बचाउन सक्छ।
किनकि घर भत्काउने ठूलो झगडा मात्र हुँदैन।
कहिलेकाहीँ सानो–सानो उपेक्षा, नसुनिएको आवाज, नबुझिएको आँसु र बारम्बार मारिएको मनले पनि सम्बन्ध भित्रैबाट भत्काइरहेको हुन्छ।

त्यसैले…
श्रीमतीको कच–कचलाई केवल कच–कच नसम्झौँ।
सायद त्यो उसको अन्तिम प्रयास हो।
सायद ऊ अझै सम्बन्ध जोगाउन चाहन्छे।
सायद ऊ अझै तपाईंको ध्यान खोजिरहेकी छे।
सायद ऊ अझै तपाईंको एउटा “म छु नि” को प्रतीक्षामा छे।
र जबसम्म ऊ गुनासो गरिरहेकी छे,
उसलाई सुन्नुहोस्।
किनकि गुनासो गर्ने मानिससँग अझै आशा हुन्छ।
तर जब एउटी श्रीमतीले गुनासो गर्न पनि छोड्छे…
त्यतिबेला उसको मनमा के मरेको छ भनेर सोध्नुभन्दा पहिले,
उसको मनमा के–के मारियो भनेर सोच्नुहोस्।

किनकि सबैभन्दा ठूलो दूरी घर छोडेर जाँदा बन्दैन।
सबैभन्दा ठूलो दूरी त त्यतिबेला बन्छ,
जब एउटै घरमा बसेका दुई मानिसले
एकअर्काको मनसम्म पुग्ने बाटो गुमाउँछन्।
र प्रेमको सबैभन्दा सुन्दर रूप यही हो—
“तिमी बोल्दा म केवल तिम्रो शब्द सुन्दिनँ,
तिम्रो मन पनि सुन्न खोज्छु।”
त्यसपछि सायद श्रीमतीको कच–कच कम हुनेछ।
गुनासोहरू हराउँदै जानेछन्।
आँसुहरू सुक्दै जानेछन्।
र घर फेरि केवल बस्ने ठाउँ होइन—
दुवैको थाकेको मन अड्याउने ठाउँ बन्नेछ।